داده وهلال را گاهى يك روز جلوتر از اعلام منجّم رؤيت مىكنند ، وچه بسا ياوه‌اى هم نثار ونصيب منجّم گردد ! ! 4 . عوامل فيزيكى دود ، گرد وخاك ، وبخار آب نيز نقش تعيين كننده دارند . از اين رهگذر در فصل زمستان كه بخار آب در جوّ ، زياد است رؤيت هلال مشكل‌تر است وچون در فصل تابستان ، بخار آب كم است وساير گازهاى انعكاس دهندهء نور بيشتر مىشود . از اين رو رؤيت هلال آسان‌تر خواهد بود . هم‌چنين عوامل ديگر مانند : ابرها وكوه‌ها سبب مىشوند رؤيت هلال ماه دشوار شود ، بر خلاف هواي صاف وسطح هموار زمين كه موجب مىشود ديد انسان بيش‌تر گردد . 5 . عدم ضابطه كلّى علماى اين فنّ با اين كه از روزگاران پيش در صدد تهيّه ضابطه وقاعده‌اى كلّى بوده‌اند ، امّا كم‌تر به اين آرزو دست يازيدند . امروزه نيز يك فرمول كلّى وفراگير جهت ديدن هلال وجود ندارد . گرچه في الجملة قواعد وضوابطى در اين خصوص موجود است ، چنانكه به آنها اشاره خواهيم داشت . سخن فقها : پس از دانستن ويادآورى أمور مزبور ، سخن فقها نوعا بر پايهء دو قول استوار است . 1 . گروهى با بهره‌گيرى از أصول وقواعد علمي وهيوى بر اين نظرند